ارتودنسی دندان (Orthodontics) از پر کاربرد ترین اموران دندانپزشکی است که بسیاری از افراد جامعه در طول عمر به آن نیاز پیدا میکنند. ارتودنسی دندان اگر چه اقدامی در حوزه زیبایی محسوب می شود، اما گاها برای سلامت دهان و دندان و جلوگیری از آسیب های احتمالی، نیاز به ارتودنسی با تجویز و مشورت پزشک، الزامی است. ارتودنسی شاخه ای از دندان پزشکی بوده و برای اصلاح جایگاه فک و دندان در دهان، در دستور کار قرار میگیرد.

در این گفتار، به بسیاری از پرسش های مخاطبان گرامی این سایت درباره ارتودنسی دندان پاسخ داده ایم. اگر شما مخاطب گرامی، تجربه ارتودنسی دندان کودکان یا بزرگسالان داشته و درباره شیوه انجام و قیمت و مسائلی از این دست، دیدگاهی دارید، مراتب را از طریق بخش کامنت در انتهای گفتار به اشتراک بگذارید.

با ما همراه باشید.

ارتودنسی دندان یعنی چی؟

ارتودنسی دندان یعنی این که دندان و فک هایی که در جای مناسبی قرار نگرفته اند و وضعیت استاندارد ندارد، اصلاح کند. ارتودنسی صرفا برای زیبایی نیست و پزشک برای سلامت دهان و دندان و جلوگیری از آسیب هایی که در ادامه به آن اشاره میکنیم، از بیمار می خواهد که ارتودنسی را انجام دهد. چرا که دندانی که در جایگاه مناسب خود قرار نگرفته، به دندان های دیگر فشار آورده و شکل نامتعارفی پیدا کرده و باعث بروز مشکلات دهان و دندان می شود.

عدم انجام ارتودنسی دندان چه مخاطراتی دارد؟

در صورت عدم انجام ارتودنسی استاندارد، مخاطرات زیر را می توان انتظار داشت:

  • تمیز نگهداشتن دندان های ارتودنسی نشده سخت است.
  • هر اندازه ارتودنسی دندان به تاخیر بیفتد، هزینه بیش تری بیمار باید پرداخت کند.
  • ارتودنسی دندان در کودکان به مراتب سریع تر و آسان تر از ارتودنسی دندان بزرگسالان است.
  • اگر ارتودنسی دندان به خوبی انجام نشود، خطر پوسیدگی دندان افزایش می یابد.
  • بیماری های پریودنتال در اثر ابتلا به پوسیدگی دندان، از جمله عواقب عدم ارتودنسی دندان است.
  • مشکلات لثه ای، خوب جویده نشدن دندان و ایجاد مشکلات گوارشی.
  • سردرد و مشکلات TMJ از عواقب عدم ارتودنسی دندان بیمارانی است که باید این کار را انجام دهند.

مزایای ارتودنسی دندان چیست؟

علاوه بر زیبایی و مرتب بودن دندان ها، مزایای این کار به شرح زیر است:

  • دوام دندان را افزایش می دهد.
  • بهداشت دهان و دندان را افزایش می دهد.
  • طول عمر دندان را افزایش می دهد.

ابزار ارتودنسی

ابزاری که در ارتودنسی استفاده می شود، شامل براکت، الایتر، هدگیر، بایت پلیت وورسس و الاستیک است.

  • براکت: نگین براکت به دندان بیمار چسبانده میشود و نقش دستگیری را ایفا کرده و سیم ارتودنسی این دستگیره ها را گرفته و دندان را می کشد. براکت انواع مختلفی دارد: فلزی-سرامیکی و پشت دندانی.
  • الاینر: کارکردش شبیه براکت است. وظیفه اش، هدایت دندان به جایگاه بهتر است. از پلاستیک شفاف ساخته شده اند تا در دهان، نامریی باشد.
  • هدگیر: هدگیر ارتودنسی وسیله ای بود که روی سر قرار می گرفت و امروزه کاربرد چندانی ندارد.
  • بایت پلیت: برای اصلاح مشکل اوربایت استفاده شده و اجازه نمی دهد که فک بالا هنگام بسته شدن دهان، بیش از حد به پایین متمایل شود.
  • ورسس و الاستیک: فنر فورسس ، فلزی است که به براکت دندان های آسیاب بالا و دندان های جلویی پایین وصل می شود تا موقعیت این دندان ها نسبت به هم اصلاح شود.

هربست (ابزاری برای همراستایی و اصلاح تناسب بین دندان ها و فک بالا و پایین)، پهن کننده کام (وسیله ای برای پهن تر کردن سقف دهان در سن رشد)، نگهدارنده ارتودنسی یا ریتینر (برای قرار دادن دندان در جایگاه خود پس از دراوردن براکت) و فضاساز (که وسیله پلاستیکی یا فلزی کوچک است که بین دو دندان قرار می گیرد تا فاصله بین آن ها ایجاد کند) از دیگر ابزار متداول است.

آیا دندان شما به ارتودنسی نیاز دارد؟

این سوال عموم بیمارانی است که خود را کاندیدای ارتودنسی تشخیص می دهند اما پس از معاینه پزشک متوجه می شوند که نیازی به ارتودنسی ندارند. فقط ارتودنتیست می تواند تشخیص دهد که شما نیاز به ارتودنسی دارید یا خیر. معاینه بالینی، تاریخچه پزشکی بیمار، وضعیت و مدل دندان و تصویربرداری، مشخص می شود که کاندید این کار هستید یا خیر.

ارتودنتیست می تواند بر اساس شکل دهان و دندان شما، نسبت به طرح ریزی طرح درمان صحیح برای رفع مشکلات دندان اقدام کند. لذا این کار به معاینه اینترنتی و از راه دور امکان پذیر نیست.

اگر یکی از وضعیت های ذیل الذکر دارید، احتمالا کاندید ارتودنسی هستید. اما باز هم همه چیز موکول به معاینه ارتودنتیست هست:

  • اگر دندان های فوقانی شما، هم پوشانی عمودی زیادی داشته و بر روی دندان های ردیف پایین فشار وارد می کند. حالت OVERBITE است.
  • اگر دندان های ردیف پایینی خیلی جلو تر از دندان های بالایی است. یعنی دندان های ردیف بالایی شما خیلی عقب است. این حالت در واقع عکس مورد بالا و UNDERBITE است.
  • اگر دندان های شما هنگام جویدن، به درستی روی هم قرار نمی گیرد. یعنی دندان های ردیف بالا به درستی روی دندان های پایین مستقر نمی شود و حالت CROSSBITE رخ می دهد.
  • اگر شاهد باز بودن بین دو فک در ناحیه جلو عقب یا کناره هستید. حالت OPEN BITE.
  • اگر خط میانی دندان های فوقانی با خط میانی دندان های ردیف پایینی شما ، هم راستا نیست. این حالت را MISPLACED MIDLINE یا خط میانی نابجا می نامند.
  • اگر فاصله یا فضای بین دندان ها زیاد باشد. دلایل زیادی دارد مثل از دست دادن یک دندان یا رشد ناقص یا عدم رشد یک دندان.
  • وقتی شمار زیادی از دندان ها روی هم است. این حالت در بیماران کاندید ارتودنسی بسیار مشاهده می شود. یعنی حالت CROWDING رخ می دهد.

درمان با ارتودنسی چگونه انجام می شود؟

ارتودنسی 2 نوع است. یکی ثابت و دیگری متحرک. هر یک بنا به وضعیت بیمار، نقاط قوت و ضعف دارد. اینکه ارتودنسی متحرک برای شما تجویز شود یا ثابت، به خصوصیات فیزیکی بیمار و سن و بدشکلی دندان ها بستگی دارد. انتخاب روش، بر عهده ارتودنتیست است.

ارتودنسی با برکت های هم رنگ دندان که از جنس سرامیکی است و کامپوزیتی اجرا می شود. البته ارتودنسی نامریی نیز درسال های اخیر در دستور کار قرار گرفته است. براکت ها در پشت دندان ها قرار میگیرد و با پلاک شفاف صورت می گیرد.

ارتودنسی ثابت توسط روش هایی چون: STRAIGHT, EDGEWISE و ROTH انجام می شود. از روش های MINI SCREW نیز برای درمان ناهنجاری ها می توان استفاده کرد.

در درمان های ارتودنسی، 2 ماموریت دنبال می شود. یکی تصحیح دندان و دیگری رفع ناهنجاری های فکی. درمان هر گروه نیاز به دستگاه های به خصوص دارد. اگر بیمار، دارای ناهنجاری دندانی یا فکی ، به موقع مراجعه کند، مشکلاتش با ارتودنسی قابل درمان است. اگر به موقع مراجعه نکند، شدت ناهنجاری فکی زیاد باشد، ارتودنسی همراه با جراحی مقطعی نیز مورد نیاز خواهد بود.

براکت گذاری و سیم کشی چقدر زمان می برد؟

این یکی از سوالات متداول بیماران است. همه چیز بستگی دارد به نوع ناهنجاری بیمار. این که ارتودنسی متحرک نیاز است یا ثابت. نوع ناهنجاری، نوع دستگاه ارتودنسی را مشخص می کند. اگر بیمار، مشکل فکی داشته باشد، تا 18 ماه نیز برای رفع مشکل فکی زمان نیاز است. اگر بیمار فقط مشکل دندانی داشته باشد، 12 ماه گاها کفایت می کند. قرار دادن سیم و براکت ارتودنسی روی دندان، نیم ساعت کار دارد و با درد و خون ریزی شدید همراه نیست.

براکت سرامیکی چه معایبی دارد؟

براکت سرامیکی تقریبا نامریی است و از سیم سفید رنگ در آن استفاده شده است. شفافیت خوبی دارداما شکننده تر از نوع فلزی بوده و امکان شکستن زیاد است و هزینه بیش تر دارد و امکان تغییر رنگ پیدا کردن نیز دارد.

معایب براکت پشت دندانی چیست؟

براکت پشت دندانی، زیبایی بهتری برای دندان شما دارد اما به چند دلیل زیر، توصیه نمی شود:

  • نصب براکت و تنظیم آن به سختی انجام می شود چون دسترسی متخصص سخت تر است.
  • هزینه بیش تر دارد.
  • چون براکت به سطحی از دندان چسبیده که رو به زبان شما قرار دارد، احتمالا تلفظ حروف با مشکل همراه می شود.
  • تمییز کردن بیشتری نیاز دارد و سخت تر است.

مراحل ارتودنسی دندان چگونه است؟

  • معاینه کردن دندان و بررسی تاریخچه بیمار و عکس رادیوگرافی توسط بیمار در جلسه اول و مشخص شدن نوع درمان و هزینه کل.
  • بررسی وضعیت لثه و دهان و نوع دندان و رفع هر نوع پوسیدگی و عفونت.
  • انتخاب روش ثابت یا متحرک یا نامریی با مشورت پزشک.
  • اگر ارتودنسی متحرک مورد نیاز است باید قالب گیری دندان انجام شود.

آیا ارتودنسی برای بزرگسالان نیز مناسب است؟

بله. اما توصیه شده که کودک را از سن کم تر از 8 سال، از نظر اصلاح دندان و فک، نزد متخصص برده تا در صورتی که کاندید ارتودنسی است، اقدامات درمانی انجام شود. درمان ارتودنسی بزرگسالان، گاها زمان بر است اما در نهایت به نتیجه مورد انتظار می رسند.

آیا در زمان ارتودنسی می توان تنقلات مصرف کرد؟

از مصرف غذاهای سفت باید پرهیز کنید. مواد غذایی که کلسیم دارد و مواد معدنی، مثل تخم مرغ و خشکبار، باید در دستور کار باشد.

اگر براکت کنده شد چه کنیم؟

با متخصص خود تماس گرفته و وقت اورژانسی تعیین کنید. این کار در مطب ما برای بیماران در اسرع وقت انجام می شود.

براکت ارتودنسی را چگونه تمیز کنیم؟

بایستی از مسواک مخصوص استفاده کنید. دهانشویه کلر هگزیدین منجر به زرد شدن دندان می شود. لذا از دهان شویه های نانو که از زرد شدن دندان جلوگیری می کند استفاده کنید. ارتودنتیست به شما بهترین دهان شویه را معرفی می کند.

براکت ارتودنسی برای گفتار، مشکل آفرین نیست و پس از مدتی، می توانید به آن عادت کرده و به درستی صحبت کنید.

آیا هر هفته باید به ارتودنتیست مراجعه کرد؟

خیر. بازدید ها را هر 14 روز یک بار یا هر 2 ماه یک بار انجام بدهید. زمان بندی، کاملا به تجویز و تشخیص پزشک معالج بستگی دارد.

طرح درمان به چه مواردی بستگی دارد؟

طرح درمان به شیب دندان ها بستگی دارد. وضعیت فک بالا و پایین، نیمرخ بیمار، بررسی عکس OPG و سن و مسائلی دیگر. حتی اگر دندان عصب کشی شده داشته باشید و یکی از دندان ها را نیز پین گذاری کرده باشید، امکان ارتودنسی وجود دارد و خللی در آن ایجاد نمی کند.

در طرح درمانی، جرم گیری در دستور کار نیست و جدا انجام می شود. اگر قصد ورزش های رزمی دارید، بایستی از محافظ دهانی استفاده کنید.

در جلسات معاینه دوره ای، تنظیماتی بایستی روی سیم ها و تعویض کش ها صورت گرفته و سبب صاف و مرتب شدن دندان می شود. اگر مشکلات دندانی بیمار زیاد باشد و نیاز به جا به جایی فک باشد، پیش از برداشته شدن براکت باید عمل جراحی فک توسط متخصص انجام شود و این موضوع باعث طولانی شدن دوره درمان خواهد شد.

اگر دندان های کودک خود را ارتودنسی نکنید، ناهنجاری های دندانی، سلامت دهان و دندان او را تهدید می کند. والدین، سلامت دندان های شیری کودکان را جدی بگیرند. ناهنجاری های فک بالا و پایین از مشکلات عمده مراجعه کنندگان به متخصصان ارتودنسی در ایران است.

آیا در صورت عفونت لثه می توان ارتودنسی کرد؟

خیر. بایستی عفونت لثه رفع شود و با لثه سالم، ارتودنسی انجام شود. لثه غیر سالم می توان سلامت قلب شما را نیز تهدید کنید. لذا برای رفع عفونت لثه، زمان را از دست ندهید.

دندان عقل را پیش از ارتودنسی بکشیم یا پس از آن؟

کشیدن دندان عقل بهتر است پس از درمان ارتودنسی صورت بگیرد. چون این امکان وجود دارد که پس از ارتودنسی، جای بیش تری برای دندان عقل باز شده و در صورت فقدان فضا، نسبت به کشیدن دندان عقل پس از بی حسی موضعی، اقدام می شود.

مخاطب گرامی

اگر برای انجام ارتودنسی، با پرسشی روبرو شدید، مراتب را از طریق بخش کامنت در انتهای گفتار به اشتراک بگذارید. لینک این گفتار را از طریق کانال ها و گروه هایی که در شبکه های اجتماعی عضو هستید، به اطلاع دوستان و آشنایان برسانید. برای اطلاع از جدید ترین مطالب کاربردی درباره بهداشت دهان و دندان، ما را در شبکه های اجتماعی فالو کنید.