درمان ریشه دندان که بیشتر با نام عصب‌کشی شناخته می‌شود، روشی برای درمان التهاب یا عفونت بافت نرم داخل دندان است. در این درمان، بافت آسیب‌دیده از کانال‌های ریشه خارج می‌شود، فضای داخلی دندان با دقت پاک‌سازی و آماده‌سازی شده و سپس برای جلوگیری از ورود مجدد آلودگی، پر و مهروموم می‌شود. هدف اصلی درمان ریشه، برطرف‌کردن منبع درد و عفونت و حفظ دندان طبیعی تا حد امکان است.
در کلینیک دکتر مهیار بهرامی، تصمیم‌گیری درباره درمان ریشه پس از معاینه دندان، بررسی علائم، ارزیابی وضعیت بافت‌های اطراف و مشاهده تصاویر رادیوگرافی انجام می‌شود. تعداد و شکل کانال‌ها، میزان تخریب دندان، وجود عفونت و امکان بازسازی تاج دندان از عواملی هستند که در انتخاب مسیر درمان تأثیر دارند.
در مرکز هر دندان، فضایی حاوی بافتی به نام پالپ وجود دارد. پالپ شامل عصب‌ها، رگ‌های خونی و بافت همبند است و از قسمت تاج دندان تا کانال‌های داخل ریشه امتداد دارد. پوسیدگی عمیق، ترک یا شکستگی دندان، ضربه و بعضی درمان‌های مکرر دندان‌پزشکی می‌توانند موجب التهاب یا عفونت این بافت شوند.
هنگامی که پالپ دندان آسیب برگشت‌ناپذیر دیده باشد، صرفاً ترمیم سطح دندان برای رفع مشکل کافی نیست. در درمان ریشه، بافت ملتهب یا عفونی خارج شده و کانال‌های ریشه پاک‌سازی، شکل‌دهی و مهروموم می‌شوند. پس از آن، تاج دندان باید با ترمیم مناسب یا در صورت نیاز روکش محافظت شود.
نبودن درد همیشه به معنی سالم‌بودن پالپ دندان نیست. بعضی دندان‌های عفونی ممکن است درد واضحی نداشته باشند و مشکل آن‌ها هنگام معاینه یا بررسی تصویر رادیوگرافی مشخص شود.
یکی از شایع‌ترین دلایل نیاز به درمان ریشه، پیشرفت پوسیدگی تا بخش داخلی دندان است. بااین‌حال، التهاب یا عفونت پالپ می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد:
درمان ریشه معمولاً با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. بیشتر بیماران در حین درمان درد قابل‌توجهی احساس نمی‌کنند و هدف درمان نیز برطرف‌کردن درد ناشی از التهاب یا عفونت است. بااین‌حال، تجربه هر بیمار به شدت التهاب، وضعیت دندان و شرایط فردی او بستگی دارد.
پس از درمان ممکن است دندان برای چند روز هنگام لمس یا جویدن کمی حساس باشد. این ناراحتی معمولاً باید به‌تدریج کاهش پیدا کند. درد شدید، تورم رو به افزایش، تب، خروج ترشح یا ادامه علائم باید با دندان‌پزشک در میان گذاشته شود.
تعداد جلسات برای همه دندان‌ها یکسان نیست. بعضی درمان‌ها ممکن است در یک جلسه تکمیل شوند و بعضی دیگر، به‌خصوص در صورت وجود عفونت، کانال‌های پیچیده یا نیاز به بررسی بیشتر، به جلسات اضافی احتیاج دارند. همچنین بازسازی نهایی یا روکش دندان ممکن است در جلسه‌ای جداگانه انجام شود.
تعداد جلسات پیش از معاینه قابل تعیین قطعی نیست و به نوع دندان، تعداد کانال‌ها، میزان عفونت، درمان قبلی و شرایط بافت‌های اطراف ریشه بستگی دارد.
پس از پاک‌سازی و پرکردن کانال‌ها، قسمت تاج دندان نیز باید به‌درستی مهروموم و بازسازی شود. باقی‌ماندن ترمیم موقت برای مدت طولانی می‌تواند احتمال نشت، آلودگی مجدد یا شکستگی دندان را افزایش دهد.
دندان‌های خلفی مانند دندان‌های آسیای کوچک و بزرگ فشار بیشتری هنگام جویدن تحمل می‌کنند و در بسیاری از موارد، با توجه به مقدار بافت سالم باقی‌مانده، ممکن است به روکش یا بازسازی محافظتی نیاز داشته باشند. تصمیم نهایی پس از ارزیابی ساختار دندان گرفته می‌شود.
آنتی‌بیوتیک به‌تنهایی نمی‌تواند بافت عفونی داخل کانال ریشه را خارج یا فضای داخلی دندان را پاک‌سازی کند. در بعضی شرایط، مانند گسترش عفونت یا وجود علائم عمومی، ممکن است دندان‌پزشک علاوه بر درمان اصلی آنتی‌بیوتیک تجویز کند؛ اما مصرف آن باید فقط با تشخیص و دستور پزشک یا دندان‌پزشک انجام شود.
در بعضی موارد ممکن است یک دندان پس از درمان ریشه دوباره دچار مشکل شود. وجود کانال‌های باریک یا پیچیده، نشت ترمیم، پوسیدگی جدید، ترک دندان، آسیب روکش یا واردشدن ضربه از عوامل احتمالی هستند. در چنین شرایطی، دندان باید دوباره معاینه شود و ممکن است درمان مجدد ریشه، جراحی انتهای ریشه یا روش درمانی دیگری پیشنهاد شود.
اگر دندان از نظر ساختاری قابل بازسازی باشد، حفظ دندان طبیعی معمولاً گزینه مهمی محسوب می‌شود. کشیدن دندان فضای خالی ایجاد می‌کند و ممکن است برای بازگرداندن عملکرد جویدن و جلوگیری از جابه‌جایی دندان‌های مجاور، درمان‌هایی مانند ایمپلنت یا بریج لازم باشد.
بااین‌حال، همه دندان‌ها قابل حفظ نیستند. شکستگی شدید ریشه، تخریب گسترده تاج، حمایت استخوانی نامناسب یا بعضی عفونت‌های پیچیده می‌توانند پیش‌آگهی درمان را تغییر دهند. انتخاب بین حفظ یا خارج‌کردن دندان فقط پس از معاینه و بررسی تصاویر رادیوگرافی امکان‌پذیر است.
علائم دندان‌ها همیشه مشابه یکدیگر نیستند و درد می‌تواند از دندان‌های مجاور یا بافت‌های دیگر نیز منشأ بگیرد. بنابراین تشخیص نیاز به درمان ریشه، تعداد جلسات، نوع ترمیم نهایی و پیش‌آگهی دندان باید بر اساس معاینه حضوری و تصاویر تشخیصی انجام شود.
مطالب این صفحه برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده‌اند و جایگزین معاینه، تصویربرداری و تشخیص دندان‌پزشک نیستند. در صورت وجود تورم صورت، تب، مشکل در بلع یا تنفس، درد شدید یا گسترش سریع عفونت، مراجعه فوری برای دریافت خدمات درمانی ضروری است.
در زبان عمومی، درمان ریشه با نام عصب‌کشی شناخته می‌شود. در این درمان، بافت ملتهب یا عفونی داخل دندان خارج شده و کانال‌های ریشه پاک‌سازی، آماده و مهروموم می‌شوند.
درمان معمولاً با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود. ممکن است پس از درمان برای چند روز حساسیت یا ناراحتی خفیفی وجود داشته باشد؛ اما درد شدید یا رو به افزایش باید بررسی شود.
بسته به نوع دندان، تعداد کانال‌ها، میزان عفونت و پیچیدگی درمان، ممکن است یک یا چند جلسه لازم باشد. ترمیم نهایی یا روکش نیز ممکن است در جلسه‌ای جداگانه انجام شود.
نیاز به روکش به محل دندان، میزان تخریب و مقدار بافت سالم باقی‌مانده بستگی دارد. دندان‌های خلفی معمولاً فشار بیشتری تحمل می‌کنند و در بسیاری از موارد به محافظت بیشتری نیاز دارند.
خیر. آنتی‌بیوتیک بافت عفونی داخل کانال را خارج نمی‌کند. در صورت نیاز ممکن است دندان‌پزشک آن را در کنار درمان اصلی تجویز کند.
حساسیت خفیف در روزهای ابتدایی می‌تواند به دلیل التهاب بافت‌های اطراف ریشه باشد. اگر درد شدید، طولانی یا رو به افزایش است یا با تورم همراه شده، باید با دندان‌پزشک تماس بگیرید.
بله، در بعضی موارد نشت ترمیم، پوسیدگی جدید، ترک دندان یا کانال درمان‌نشده می‌تواند باعث عفونت مجدد شود. بسته به شرایط، ممکن است درمان مجدد یا درمان تکمیلی لازم باشد.
التهاب یا عفونت ممکن است پیشرفت کند، به آبسه تبدیل شود و شانس حفظ دندان را کاهش دهد. زمان مناسب درمان باید پس از معاینه مشخص شود.
پیام‌های بعدی شما در همین خدمت، با همان مرورگر خودکار به گفتگوی قبلی اضافه می‌شوند.
هنوز سؤالی منتشر نشده است. اولین سؤال را شما بپرسید.
شماره تماس اختیاری و خصوصی است. نام خانوادگی و پیام‌های منتشرشده عمومی هستند. ادامه گفتگو با همان مرورگر ثبت سؤال انجام می‌شود.
